በየአቅጣጫው የሚሰማው ድምጽ “ጦርነት አንፈልግም” የሚል ነው። በአብዛኛው ዜጎች ትግራይ ውስጥም ሆን በሁሉም አገሪቱ ውስጥ የምሰማው የጦርነት ድምጽ እንዲቆም ይፈልጋሉ። ሕዝብ መሮታል የሚሉ በርካቶች ጠብ መንጃ ያነሱ ኃይሎች በሙሉ ወደ ንግግር እንድመለሱ እየወተወቱ ነው። የዚያኑ ያህል ደግሞ ከግጭት የሚያተርፉ ቤንዚን እየረጩ አገር ለማንደንድ ሌት ተቀን ሳያሰልሱ እየሰሩ ነው።
ባለፉበት ባጋደሙበት ሁሉ “እኛ ስልታን ካልያዝን” የሚሉ ቡድኖች የማይጠፉባት ኢትዮጵያ በታሪካዊ ጠላቶችና፣ በታሪካዊ ጠላቶቿ የተወከሉ በቀጠሯቸው “የራሷ ልጆች” መከራዋን እያየች ነው። በተለይም ያለፉትን ስድስት ዓመታት የዘር ፖለቲካ እየከሰም የሚሄድበት ምልክት ሲታይ፣ ኢትዮጵያዊነት ሲታደስ እነዚህ ኃይሎች በስጋት ኢትዮጵያን ለማፈራረስ ያለ የሌለ ኃይላቸውን አሰባስበው ዙሪያውን የሞት ድግስ እየደገሱ ነው። በሚቀልቧቸው ሚዲያዎችን ይህንኑ ድግስና ዕልቂት “የነጻነት ትግል” በሚል የዳቦ ስም በምሬት እየለወሱ በመመጋገብ እያስተጋቡ ይገናሉ።
በዚህ የትርምስ ዜናና ጩኸት ውስጥ ነው እንግዲህ የትግራይ ምሁራን ድምጽ ” ሳይረፍድ” ሲል በትግራይ ሻዕቢያን አንጠልጥለው ለጦርነት እየተጣደፉ ያሉትን ኃይሎች የሚያወግዝ መግለጫ ያስራጨው።
በአሁኑ ሰዓት በትግራይ ውስጥ እየተከናወነ ያለውን ድርጊት ክፉኛ ያወገዘው ዓለም አቀፍ የትግራይ ምሁራን እና ፕሮፌሽናሎች ማሕበር (Global Society of Tigrayan Scholars and Proffessionals) የትግራይን ሕዝብ ለማጥፋት ከተነሳውና የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት አበሳጭቶት “ተኮሊፍና/ ከሸፈብን” ካለው ሻዕቢያ ጋር የተጀመረው መሞዳሞች በአስቸኳይ እንዲቆም አሳሰቡ።
ማህበሩ ይህን ቢልም በእነ ዶክተር ደብረጽዮን የሚመራው ቡድን ሻዕቢያን “ጄኖሳይደር” በሚል የተሰጠው ግብሩን የሚመጥን ስያሜና ለወደፊት በሕግ እንዲጠየቅ የሚያመቻቸውን አካሄድ ለመተው፣ በቡድንና በዘመቻ በትግራይ እናቶችና ሴቶች ላይ ለተፈጸመው የወሲብ ጥቃት በመብት ጥሰት ስሙ እንዳይነሳ ስምምነት ማደጉ በይፋ መገለጹ አይዘነጋም። ይህንኑ ውል ተከትሎ የዚሁ ቡድን ደጋፊና አንደበት የሆኑ ሚዲያዎችና የማህበራዊ ሚዲያ ሰራዊቶች ሻዕቢያን መልዓክ አድርገው እየሳሉ ነው።
ማህበሩ ግን በትግርኛ ቋንቋ ባወጣው መግለጫ ዋና ዋና ነጥቦችን ዘርዝሮ በአስቸኳይ ተግባራዊ እንዲደረጉ ሲያሳብ ካነሳቸው ጉዳዮች መካከል፣ ” የትግራይ ህዝብን በበቀል ከምድረገፅ ለማጥፋት ያደረገው ዘመቻ በፕሪቶርያ ውል በመቋረጡ (ተኮሊፍና ) ተሰናከልን እያለ ከሚቆጨው የኤርትራ አመራር ጋር “ፅምዶ” በሚል የነ ደብረፅዮን አንጃ የጀመረው መሞዳሞድ በአስቸኳይ እንዲቆም” የሚለው ይገኝበታል።
ሰሞኑን በራያ የተፈጸመውን የኃይል ሹም ሽር በመቃወም ሰላማዊ ሰልፍ ያደረጉ ነዋሪዎች የሻዕቢያን ጣልቃ ገብነትና ከሻዕቢያ ጋር የተደረገውን ወዳጅነት ብገሃድ ሲቃወሙ ተደምጠዋል።
ለፕሮፓጋንዳ ሲል ለማህበራዊና የዩቲዩብ ተቀጣሪዎች ከፍተኛ ገንዘብ በእጅ አዙር የሚያፈሰው ሻዕቢያ በአንድ በኩል በፕሬዚዳንት ኢሳያስ በኩል ጦርነትን እንደማይፈልግ እያስታወቀ፣ በሌላ በኩል ሰራዊቱን ወደ ትግራይ አዝልቆ በማስገባት፣ ውስን የፋኖ አደረጃጀቶችን በውክልና በማስታጠቅ የጦርነት ዝግጅት እያደረግ መሆኑን ዓለም ዓቀፍ ሚዲያዎችና የሰብአዊ መብት ተከራካሪ ድርጅቶች ደጋግመው ማስታወቃቸው አይዘነጋም።
“ሻዕቢያ ኢትዮጵያ ከተረጋጋች የምታነሳው የወደብ ጥያቄ አለ” በሚል ዘወትር ትርምስ እንዳይለያት አበክሮ እንደሚሰራ በመንግስት ደረጃ በገሃድ መነገሩም የሚታወስ ነው። ከዚሁ ጋር በተመሳሳይ የትግራይ በውጭ አገር ያሉ ምሁራኖች ቀደም ሲል ተቃውሞ ማሰማታቸውን አስታውሰው በድጋሚ ከሻዕቢያ ጋር የተጀመረው ቅንጅት እንዲቋረጥ አሳስበዋል።
“የታደሰ ወረደ መንግሥት በደቡብ ትግራይ እና አንዳንድ አካባቢዎች እያደረገ ያለውን ሕዝብን በጠብመንጃ የማንበረከክ ዘመቻ በአስቸኳይ እንዲቆም” ማህበሩ ከሰሞኑ በራያ ማይጨውና አካባቢው እየተደረገ ያለውን የኃይል እርምጃ አስመልክቶ ጥያቄውን አቅርቧል።
መሪው ቃላቸውን እንዲያከብሩ ጠይቆ “በእኔ አመራር ሥር አሳዳጅና ተሳዳጅ ትግራዋይ አይኖርም ተብሎ በታደሰ ወረደ የተገባው ቃል ታጥፎ በሀሳብ ከትህነግ የተለዩ ተጋሩዎችን የማሳደድ ዘመቻ መኖሩ በእጅጉ አሳስቦናል። ይህ በአስቸኳይ እንዲቆም” ሲሉ ወትውተዋል።
“በታደሰ ወረደ አመራር የተዋቀረው ጊዜያዊ መንግሥት ካለፉት ስህተቶች ተምሮ የተሻለ አመራር ይሰጣል ተብሎ የተጣለበትን ተስፋ አፍርሶ የነ ደብረፅዮን ቡድን ጉዳይ አስፈለፃሚ በመሆኑ ትግራይ የህገ ወጥነት፣ የማን አለብኝነት ፣ የአምባገነንነት፣ የጭቆና መድረክ እየሆነች በመምጣቷ የጎንዮሽ ግጭቶች ተፈጥረው ለትግራይ አስጊ መሆናቸው በዕጅጉ አሳዝኖናል” ያለው የማህበሩ መግለጫ ” ነገሮች ተባብሰው ከቁጥጥር ውጭ ከመውጣታቸው በፊት መላ ይፍለግ ብሏል” መላ ያለውንም አስታውቋል።
“….. በትህነግ አመራር ተማረው ብረት ያነሱ ተጋሩዎችን ፣ በትህነግ ተገፍተው ከትግራይ የተሰደዱ አመራሮችን፣ በትግራይ ፖለቲጀካ ንቁ ተሳትፎ የሚያደርጉ ወገኖችን ወዘተ ያካተተ አስቸኳይ ብሔራዊ ጉባኤ እንዲካሄድ እንጠይቃለን” ሲል በግለጫው አሳስቦ ለትግራይ መላ እንዲፍለግል ጥሪ አቅርቧል።
ሳልሳዊ ወያኔ / ሶስተኛው ወያኔ የሚባለው የትግራይ ክልል ብሄር ተኮር ፓርቲን ጨምሮ ሌሎች ፓርቲዎችና የሲቪክ ማህበራት በትግራይ ሁሉን አካታች ጉባኤ እንዲካሄድና ሁሉን ያካተተ የሽግግር ጊዜ አስተዳደር እንዲቋቋም መጠየቃቸው አይዘነጋም።
ዓለም አቀፍ የትግራይ ምሁራንና ፐሮፌሽናሎች ማሕበር መግለጫው ከስር ያንብቡ።
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኣመልኪቱ ካብ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ ዝተውሃበ እዋናዊ መግለፂ
-ፕሬዝዳንት ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ሌተናል ጀነራል ታደሰ ወረደ ኣብ ዞባ ደቡብ ትግራይ “ምምሕዳራዊ ምትዕርራይ” ክገብርየ ብዝብል ፉሉይ ሓይሊ ፖሊስ ካብ መቐለ ብምልኣኽ ናይ ኣመሓደርቲ ለውጢ ብሓይሊ ንምፍፃም ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣብ ህዝቢ ዓብይ ቑጠዐ ፈጢሩ እዩ። አቲ ስጉምቲ ብወታድራዊ ሓይሊ ዝተሓገዘ ናይ ህዝቢ ምምሕዳር ናይ ምፍራስ ተግባር ብምዃኑ፣ ዘምፅኦ ውፂኢትን ሓደገኛነትን ብምርዳእን ናይ ህዝቢ ድልየት ብምድጋፍን ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ (GSTS)፣ ነቲ ብፕሬዝዳንት ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ትእዛዝ ዝተወሰደን ዝዉሰድ ዘሎን፣ ትግራይን ህዝቢ ትግራይን ናብ ዝኸፈአ ዕግርግር ዘምርሕ ተግባር ብትረት እናኾነነ ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ድማ ብኣንክሮት ይፅዉዕ።
እዚ ብኣፈ-ሙዝ ድሌት ህዝቢ ምዕፋንን ብሓሳብ ዝተፈለየካ ትግራዋይ ምስዳድን ካብ የካቲት 2017 ዓ/ም ጀሚሩ አብ ኻልኦት ኸባብታት ትግራይ ብስፍሓት አናተተግበረ ዝመፀ ስልጣን ናይ ምብሓት ስትራቴጂን ተግባርን፣ ንትግራይ ናብ ዘይዛሪ ዕግርግር ዘእትዋ ተግባር ስለ ዝኾነ GSTS ብገንኡ ጠጠዉ ክብል ኣተሓሳሲቡ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። ብዝተወሰኑ ንሓደ ፍንጫል ሕወሓት ዝወገኑ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ብዝብል ብዝፅውዑ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ 15 ጥሪ 2017 ዓ/ም ዝወሰንዎ ዉሳነ ክስሕብዎ ህዝቢ ዝገበረሎም ፃዊዒትን ዝሃቦም ምኽርን ንጎድኒ ገዲፎም ናብ ተግባር ብምእታዎም እቱ ዝነበረ ግዚያዊ ምምሕዳር ክፈርስ፣ ኬላታት እናዓፀኻ ህዝቢ ክሽበር፣ ብሓይሊ ጠበንጃ ህዝቢ ካብ መረበቱ ክስደድ፣ ህዝቢ ብዘይመረፆ ክመሓደር፣ ልዕልና ሕግን ስርዓትን ሃደሽደሽ ክብል፣ ሓድነት ሓይልታት ፀጥታ ትግራይ ክዳኸምን ምክፍፋል ክፍጠርን፣ ህዝቢ ነንባዕሉ ከይተኣማመንን ጥርጣረ ከሕድርን ኢሉ እዉን ሓድነት ተጋሩ ክሽርሸር ካብ ምግባር ሓሊፉ ግህሰት ሰበኣዊ መሰላት ዘስዐበ፣ ኣብ ከክንዲ ደበስን ሕዉየትን ንህዝቢ ትግራይን ፈተዉቲ ህዝቢ ትግራይን ኣዕርዩ ዘሕዘነ ተግባር ተፈፂሙ እዩ። ብድምር በቲ ናይ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ዉሳነ ብሓይሊ ጠበንጃ ዝተፈፀመን ዝፍፀም ዘሎን ተግባር ትግራይ ሕዚ ናብ ዘላቶ ብጣዓሚ ኣፀጋሚ ደረጃ መንቀራቕር ክትበፅሕ ናይ ኣንበሳ ብፅሒት ተፃዊቱ እዩ። እቲ ፍፃመ ዘስዕቦ ከቢድ ሓደጋ ብዕምቆት ብምግምጋም፣ GSTS እቲ “ኮርን ልዕሊ ኮርን” ውሳነ ትግራይ ናብ ዝኸፈአ ኣንፈት ዝወስድ ሓደገኛ ኣካይዳ ብምዃኑ ብገንኡ ጠጠው ክብልን ናብ ትግበራ ከይኸድን ብዕለት 18 ጥሪ 2017 ዓ/ም ኣብ ዘዉፀኦ መግለፂ ብዕሊ ኣውጊዙን ምዒዱን እዩ።
ድሕሪ ብኣፈ-ሙዝ ምፍራስ ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ፣ ብፕሬዝዳንት ጀነራል ታደሰ ዝምራሕ ሓዱሽ ግዝያዊ ምምሕዳር ካብ ሕሉፍ ተማሂሩ ትግራይ ናብ ዝሓሸ መንገዲ ሰላም፣ ሕዉየትን ተስፋን ክወስድ ተስፋ ተዋሂብዎ እኳ እንተነበረ ካብ ናይ መጀመሪያ ኣወዳድብኡ ጀሚሩ ዝተፈለየ ሓሳብን ዓቕምን ዘለዎም ናይ ካቢኔ፣ ዞባ፣ ቢሮታትን ክፍለ ከተማታትን ኣመራርሓ እናተባረሩ እቲ ናይ መንግስቲ መሓዉር ብናይ ሓደ ፍንጫል ጉጅለ ሕወሓት ዓብላላይነት ክዋቕርን ንናይ ሓደ ፖለቲካዊ ዉድብ ዕላማ መፈፀሚ ክኸዉን ብምግባሩ፣ ናይ መንግስቲ መሓዉር እናተዳኸመን መሳርሒ ፖለቲካ እናኾነን ትግራይ ናብ ዝኸፈአ ዓዘቕቲ እናእተዋ መፂኡን ይርከብን።
ድሕሪ ናይ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህይወት ዝበልዐ ኲናት፣ ባህግን ድሌትን ህዝቢ ትግራይ ሕዉየት፣ ተስፋ፣ ናብ ሰላማዊ ናብራ ምምላስ፣ ፍትሕን ተሓታትነትን ምንጋስ፣ ግዘኣታዊ ሓድነት ትግራይ ምርግጋፅ፣ ዝተመዛበሉ ወገናትና ናብ ሙውቕ ገዝኦም ምምላስን ምጥያሽን ወዘተ እኳ እንተነበረ ኣብ ከክንድኡ ንናይ ህዝቢ ረብሓ ንጎድኒ ብምግዳፍ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ጉጅለ ፃምእ ስልጣንን ረብሓን ንምርግጋፅን ካብ ተሓታቲነት ንምድሓንን ክበሃል ህዝቢ ትግራይ ከም ጅሆ ተታሒዙ ሕዚ እዉን ኣብ ከቢድ ጭንቀትን ራዕድን ይርከብ።
ስለ ዝኾነ ድማ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራንን ሰብ ሞያን ትግራይ ሕዝውን ትግራይ ንምድሓን እንትባሃል ስዒቦም ዘለዉ ፃዊዒታት ብግዚያዊ መንግስቲ ትግራይ ብቕልጡፍ ክትግበሩ ይፅዉዕ።
1. ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዞባ ደቡብ ይኹን ኣብ ኻልኦት ኸባቢታት ትግራይ ብኣፈ-ሙዝ ህዝቢ ንምብርኻኽ ዝኸዶ ዘሎ ክያዶ ትግራይ ናብ ዝበኣሰ ዕግርግርን ናይ ሕድሕድ ጎንፅን ዝወስድ ኢሉ እዉን ሓድነት ተጋሩ ናብ ሓደጋ ዘዉድቕ ተግባር ስለ ዝኾነ ብቕልጡፍ ጠጠዉ ከብሎ ንፅዉዕ፣
2. ድሕሪ ዳግመ ‘ምትዕርራይ ግዚያዊ ምምሕዳር’ ትግራይ ኣብ ተጋሩ ሃዳናይን ተሃዳናይን፣ ኣሰዳድን ተሳዳድን፣ ሰዓራይን ተሳዓራይን ኣይህልውን ዝብል ተስፋ ዝተወሃበሉ ዘረባ ፕሬዝዳንት ግዚያዊ ምምሕዳር ቃል ተዓፂፉ፣ ሓድነትን ብሄራዊ ረብሓን ተጋሩ ናብ ሓደጋ እናእተወ ዝርከብ ዘሎ ብሓሳቡ ንዝተፈለየ ትግራዋይ ናይ ምስዳድን ምህዳንን ኣዕናዊ ተግባር ብቕልጡፍ ጠጠዉ ክብል ነተሓሳስብ። እዚ ኣብ ዘይኾነሉ ግዜ ግን ኣብ ትግራይ ብምኽንያት ናይ ሓሳብን ፖለቲካን ኣፈላላያትን ካልኦትን ክሳብ ሕዚ ዝተፈፀሙን ዝፍፀሙ ዘለዉን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ናብ ተሓታቲነት ንምስግጋርን ነዚ ተግባር ዝፍፅሙን ዘፍፅሙን ተጠየቕቲ ንምግባርን GSTS ዕላዊ መስርሕ ከም ዝዝርግሕን ዝሰርሕን ብግልፂ ከተሓሳስብ ይፈቱ፣
3. “ፅምዶ” ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ፣ ህዝቢ ትግራይ ፈፂሙ ናብ ዘብርስ ኣንፈት ዝወስድ፣ ሕልሞም ብውዕሊ ፕሬቶሪያ ተኾሊፍና ብዝብሉን ዝጣዓሱን ሓይልታት ዝምወል፣ ንትግራይ ናብ ዓብይ ሓደጋ ከዉድቕ ዝኽእል ኢሉ እዉን ትግራይ ናይ ፕሮክሲ/ውክልና ማእኸል ዓውደ ኩናት ክትኸውን በሪ ዝኸፈት ምንቕስቓስ ብቕልጡፍ ጠጠው ክብልን ጊዚያዊ ምምሕዳር ብሕፁፅ ስጉምቲ ክወስድን ንፅውዕ፣
4. ከም ብሓዱሽ ዝተመዓራርየ ግዝያዊ ምምሕዳር ትግራይ ካብ ሕሉፍ ተማሂሩ ዝሓሸ ክሰርሕ ኣብ ህዝብና ዓብይ ተስፋ እኳ እንተነበረ ሕዚ ዘሎ ጭቡጥ ኩነታት ግን ካብ ዝሓመቐ ናብ ኣዕርዩ ዝኸፈአ መንገዲ ይኸይድ ስለ ዘሎ፣ ኩሉ መሓዉሩ ናብ ጓጓ ሓደ ፖለቲካ ፍንጫል ጉጅለ ሕወሓት ኣእትዩ ስርዓትን መንግስትን ምድኻም ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ሓዱሽ ናይ ጭቆና፣ ስእነት ፍትሒ፣ ፋሉልነት፣ ስእነት ሓድነት ወዘተ ባይታ ይከፍት ስለ ዘሎ፣ ኣብ ትግራይ እቲ ንነዊሕ እዋን ዝባሃግናዮ ሰላምን ምርግጋዕን ምምፃእ ተሳኢንዎ ስለ ዘሎ፣ ዝነበረ ጭላንጭል ነፃነት ናይ ፍትሒ ትካላትን ሚዲያን ናብ ምዕፋን የምርሕ ስለ ዘሎ፣ ኩሎም መሓዉራት መንግስቲ ናይ አእዝዩ ዝሓመቐ ፖለቲካ ትግራይ መሳርሒን ወታድራዊ ምሕደራን ክኾን ኢሉ እዉን ትግራይ ኣብ ዝተናወሐ ዘይምርጋጋዕን ህዉከትን ክትነብር ዘኽእል መንገዲ ይኽተል ስለ ዘሎ፣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መዋእሉ ሪኢዎ ናብ ዘይፈልጥ ናይ ሕድሕድ ጎንፂ በሪ እናኸፈተ ስለ ዝኾነ፣ እቲ ብወረርቲ ተታሒዙ ዘሎ መሬት ትግራይ ኣብ ክንዲ ዘውሕስን ተመዛበልትና ናብ መረበቶም ዝምልስን ናብ ኻልእ ናይ ዕንክሊል ኣጀንዳ የእትወና ስለ ዘሎ- ብህፁፅ ትግራይ መሰረት ዝገበሩ ኹሉም ናይ ፖለቲካ ዉድባትን ሓይልታትን፤ ንኹሎም ኸባቢታት ማሕበረሰብ ትግራይ፣ ብሓይሊ ብረት ንዝተሰደዱ መራሕቲ ነበር ግዚያዊ ምምሕዳር ትግራይ፣ ብሓይሊ ጠበንጃ ካሊእ ሓይሊ ክፈጥሩ ዝተገደዱ ኣባላት ናይ ፀጥታ ሓይልታትን ሲቪል ማሕበራትን ዘሳትፍን ዘፅልልን ገፊሕ ዳስ ብሄራዊ ኮንፍረስ፣ ገለልተኛን ሓቓፊን ብዝኾነ ኣካል ብቕልጡፍ ክፅዋዕን ናይ ትግራይ መዋፀኦ ብዝርዝር ምይይጥ ተገይሩ እቲ ብሄራዊ ጉባኤ ብዘቕምጦ መፍትሒ ትግራይ ዉሕስና ናብ ዘለዎ ኣንፈት ክተምርሕን ብአፅንኦት ንፅዉዕ።
