ቪኦኢ ሰኔ 30 ቀን 2018 – ከካርዲፍ የመጣችው የ64 ዓመቷ አዛውንት ካረን ቦንሃም፣ የጡት ካንሰር እንዳለባት በወቀችበት ወቅት እንደማንኛውም ታካሚ ከፍተኛ ድንጋጤ ውስጥ ገብታ ነበር።
“የካንሰር ምርመራና ሕክምና አስደንጋጭ ሊሆን ይችላል፤ በሽታው እርግጠኛነት ወደጠፋበት ዓለም ይገፋሃል። በሕይወት ውስጥ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች እንደገና ለማስተካከል፣ በሕይወት መትረፍ ብቻ ነው የምትፈልገው” ስትል ያሳለፈችውን ስጋት ታስታውሳለች።
ይሁን እንጂ ካረን በአንድ አዲስ ዓለም አቀፍ የምርምር ሙከራ ስራ ላይ ለመሳተፍ በመመረጧ ምክንያት ሕይወቷን ሊቀይር የሚችል ዕድል አጋጠማት። ተመራማሪዎች ባደረጉላት ልዩ የዘረ-መል (ዲኤንኤ) ምርመራ አማካኝነት፣ ሰውነቷን በእጅጉ ሊጎዳ የሚችለውን የኬሞቴራፒ ሕክምና መውሰድ እንደማያስፈልጋት ታወቀ። በምትኩ ለስምንት ዓመታት የራዲዮቴራፒ እና የሆርሞን ቴራፒ ሕክምና ብቻ እንድትከታተል ተደረገ። የሙከራው ውጤት መሳካቱንና ከኬሞቴራፒ ነፃ መሆኗን ስትረዳ የተሰማትን ስሜት ስትገልጽ “እጅግ በጣም እፎይታ” እና “ዳግም የመወለድ” ያህል እንደሆነ ትናገራለች።
ዛሬ ካረን ብቻ ሳትሆን በሚሊዮን የሚቆጠሩ የጡት ካንሰር ሕሙማን በጥንቃቄ ኬሞቴራፒን ሊያስወግዱ የሚችሉበት ትልቅ የሕክምና ተስፋ መፈንጠቁን ተመራማሪዎች ይፋ አድርገዋል።
አዲሱ የዘረ-መል (DNA) ምርመራ እና የተገኘው ውጤት
በዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ ለንደን (ዩሲኤል) የሚመራው ይህ መጠነ-ሰፊ ጥናት፤ በዩናይትድ ኪንግደም፣ ኖርዌይ፣ ስዊድን፣ አውስትራሊያ፣ ኒውዚላንድ እና ታይላንድ ውስጥ አዲስ በጡት ካንሰር መያዛቸው የተረጋገጠ ከ4,000 በላይ ታካሚዎችን ያካተተ ነበር።
ሳይንቲስቶቹ ፕሮሲግና (Prosigna) የተባለ ልዩ ምርመራን የተጠቀሙ ሲሆን፣ ይህ ቴክኖሎጂ በጡት ካንሰር እድገት ውስጥ ሚና ያላቸውን 50 ጂኖችን (ዘረመሎችን) እንቅስቃሴ በመለካት የበሽታውን የመመለስ አደጋ ያሰላል። በጥናቱ የተደረሰባቸው ዋና ዋና ነጥቦች የሚከተሉት ናቸው፦
- ሁለት ሦስተኛው ታካሚዎች ከኬሞቴራፒ ነፃ ሆነዋል፦ በምርመራው ዝቅተኛ ውጤት ያገኟቸው (በሽታው የመመለስ አደጋቸው አነስተኛ የሆኑ) ሁለት ሦስተኛ የሚሆኑት የቡድኑ አባላት የኬሞቴራፒ ሕክምና ሳይሰጣቸው ቀርቷል።
- ከፍተኛ የመዳን ስኬት፦ እነዚህ የኬሞቴራፒ ሕክምና ያልወሰዱ ሕሙማን ለአምስት ዓመታት ክትትል የተደረገላቸው ሲሆን፣ 93.7 በመቶ የመዳን ዕድል አሳይተዋል። ይህም ከባድ የኬሞቴራፒ ሕክምና ወስደው ከዳኑት ታካሚዎች መጠን (94.9 በመቶ) ጋር ሲነጻጸር እጅግ በጣም አነስተኛ እና ተቀራራቢ የልዩነት ደረጃ ያለው ሆኖ ተገኝቷል።
ኬሞቴራፒን ማስቀረት ለምን አስፈለገ?
እስከ አሁን ባለው ልምድ፣ የጡት ካንሰርን ለማከም ዋናው መንገድ በቀዶ ሕክምና ዕጢዎችን ማስወገድ ቢሆንም፣ በሽታው በድጋሚ የመከሰት አደጋውን ለመቀነስ በተለይም የመጀመሪያ ደረጃ ካንሰር ላለባቸውና በሽታው ወደ ሊምፍ ኖዶች ከተዛመተባቸው ታካሚዎች አብዛኛውን ጊዜ ኬሞቴራፒ ይታዘዛል።
ይሁን እንጂ ተመራማሪዎች ይህ ሕክምና በጣም የተለመደ የጡት ካንሰር ላለባቸው ሰዎች ብዙም ጥቅም ላይሰጥ ይችላል የሚል ስጋት አላቸው። ከዚህም በላይ የኬሞቴራፒ ሕክምና በታካሚው ላይ የሚያስከትላቸው ከባድ የጎንዮሽ ጉዳቶች የሚከተሉት ናቸው፦
- ከፍተኛ የሰውነት ድካም እና ማቅለሽለሽ
- የፀጉር መርገፍ
- የሰውነት በሽታ መከላከል አቅም መዳከም
- የመውለድ ችግሮች (መሃንነት)
ወደፊት ምን ይጠበቃል?
በዩሲኤል የካንሰር ተቋም የጡት ካንሰር ፕሮፌሰር እና የጥናቱ ዋና ተመራማሪ ሮብ ስታይን እንደተናገሩት፣ ይህ ግኝት በሕክምናው ዓለም ወደፊት መራመድ የሚያስችል ትልቅ እርምጃ ነው፦
“እነዚህ ውጤቶች በግለሰብ ደረጃ የተከናወነን ሕክምናን አስፈላጊነት እና ጉልህ እርምጃን ያመለክታሉ። ሙከራው በባህላዊ ክሊኒካዊ ባህሪያት ላይ ብቻ ከመመስረት ይልቅ የዕጢው ጄኔቲካዊ እና ሞለኪውላር ሁኔታዎችን በመመልከት ውሳኔዎችን ለመስጠት በተሳካ ሁኔታ ተጠቅሟል።”
ይህ አዲስ የምርምር ውጤት በቺካጎ ዩናይትድ ስቴትስ በሚካሄደውና በዓለም ትልቁ የካንሰር ጉባዔ በሆነው በአሜሪካ ክሊኒካል ኦንኮሎጂ ማኅበር (ASCO) ዓመታዊ ስብሰባ ላይ በይፋ ቀርቧል።
ዩኒቨርሲቲው እንዳለው ከሆነ፣ ከዚህ ሙከራ በኋላ በዩናይትድ ኪንግደም ብቻ በዓመት ከ5,000 በላይ የኤን ኤች ኤስ (NHS) ታካሚዎች የኬሞቴራፒን አካላዊና ስሜታዊ ጫና ማስቀረት ይችላሉ። ይህ ለታካሚዎች እፎይታ ከመሆኑም በላይ ለጤና ሥርዓቶች ይበልጥ በማስረጃ ላይ የተመሰረተና ቀልጣፋ የሀብት አጠቃቀምን ይፈጥራል።
ይሁን እንጂ ግኝቱ ዕድሜያቸው ከ40 ዓመት በታች ለሆኑ ወጣት ታካሚዎች የሚያገለግል ስለመሆናቸው ገና ተጨማሪ ምርምር ማድረግ እንደሚጠይቅ ዩሲኤል አሳስቧል።
